HYMNVS IN HONOREM BEATISSIMORVM MARTYRVM FRVCTVOSI EPISCOPI ECCLESIAE

[1] Tarraconensis, et Augurii et Eulogii Diaconorum

[2] Felix Tarraco, Fructuose, vestris

[3] attollit caput ignibus coruscum

[4] leuvitis geminis procul relucens.

[5] Hispanos deus aspicit benignus,

[6] arcem quandoquidem potens Hiberam

[7] trino martyre trinitas coronat.

[8] Ardens Augurius capessit aetram

[9] nec non Eulogius simul supermum

[10] Christi lucidus ad sedile tendit.

[11] Dux et praevius et magister illis

[12] ad tantum decus ex episcopali

[13] clarus nomine Fructuosus ibat,

[14] accitus quia praesidis repente

[15] iussu venerat ad forum sacerdos

[16] leuvitis comitantibus duobus.

[17] Inde ad carceream viros catenam

[18] pastus sanguine carnifex trahebat,

[19] gaudet currere Fructuosus ultro.

[20] Ac, ne quis socios timor feriret,

[21] praeceptor vehemens eundo firmat

[22] incenditque fidem calore Christi:

[23] ‘Mecum state, viri, vocat cruentus

[24] ad poenam coluber dei ministros;

[25] ne mors terreat! est parata palma.

[26] Carcer christicolis gradus coronae est,

[27] carcer provehit ad superna caeli,

[28] carcer conciliat deum beatis.’

[29] His dictis adeunt specum reorum,

[30] exercent ibi mysticum lavacrum

[31] et purgamen aquae stupent tenebrae.

[32] Sex hic continuis latent diebus,

[33] tandem stant trucis ad tribunal hostis,

[34] fratres tergeminos tremunt catastae.

[35] Iudex Aemilianus inminebat,

[36] atrox, turbidus, insolens, profanus,

[37] aras daemonicas eoli iubebat.

[38] ‘Tu, qui doctor’, ait, ‘seris novellum

[39] commenti genus, ut leves puellae

[40] lucos destituant, Iovem relinquant,

[41] damnes, si sapias, anile dogma;

[42] iussum est Caesaris ore Gallieni,

[43] quod princeps colit, ut colamus omnes.

[44] Haec fanti placidus refert sacerdos:

[45] ‘aeternum colo principem dierum,

[46] factorem dominumque Gallieni,

[47] et Christum patre prosatum perenni,

[48] cuius sum famulus gregisque pastor.’

[49] subridens ait ille: ‘iam fuisti.’

[50] Nec differt furor aut refrenat iram,

[51] saevis destinat ignibus cremandos,

[52] exultant prohibentque flere uulgum.

[53] Quosdam de populo videt sacerdos

[54] libandum sibi poculum offerentes.

[55] ‘ieiunamus’, ait, ‘recuso potum:

[56] nondum nona diem resignat hora,

[57] numquam conuiolabo ius dicatum

[58] nec mors ipsa meum sacrum resoluet.

[59] Sic Christus sitiens crucis sub hora

[60] oblatum sibi poculum recusans

[61] nee libare volens sitim peregit.

[62] Intrant interea locum rutunda

[63] conclusum cavea, madens ferarum

[64] multo sanguine quem furor frequentat,

[65] cum spectacula perstrepunt cruenta

[66] ac vilis gladiator ense duro

[67] percussus cadit et fremit voluptas.

[68] Hic flammante pyra niger minister

[69] ardens supplicium parare iussus

[70] construxit facibus rogum supremis,

[71] qui, dum corpora concremanda soluit,

[72] feruentes animas amore lucis

[73] fracto carceris expediret antro.

[74] Certant officiis pii sodales:

[75] plantis calciamenta dissolutis

[76] pronus detrahere studebat uuus,

[77] sed sanctus vetat ora Fructuosus

[78] inclinata premi: ‘facessite’, inquit,

[79] ‘nec nostram gravet obsequella mortem;

[80] atquin ipse meos pedes resoluam,

[81] ne vestigia praepedita vinclis

[82] tardis gressibus inruant in ignem.

[83] Cur lamenta rigant genas madentes,

[84] cur vestri memor ut fiam rogatis?

[85] cunctis pro populis rogabo Christum.’

[86] Vix haec ediderat, relaxat ipse

[87] indumenta pedum, velut Moyses

[88] quondam fecerat ad rubum propinquans.

[89] Non calcare sacram cremationem

[90] aut adstare deo prius licebat,

[91] quam vestigia pura figerentur.

[92] Stabat calce mera, resultat ecce

[93] caelo spiritus et serit loquellam,

[94] quae cunctos tremefecit audientes:

[95] ‘non est, credite, poena: quam videtis,

[96] quae puncto tenui citata transit,

[97] nec vitam rapit illa, sed reformat.

[98] Felices animae, quibus per ignem

[99] celsa scandere contigit Tonantis,

[100] quas olim fugiet perennis ignis!’

[101] Haec inter rapidis focos crepantes

[102] intrant passibus et minantur ipsis

[103] flammarum trepidantibus caminis.

[104] Nexus denique, qui manus retrorsus

[105] in tergum revocaverant revinctas,

[106] intacta cute decidunt adusti.

[107] Non ausa est cohibere poena palmas

[108] in morem crucis ad patrem levandas,

[109] soluit bracchia, quae deum precentur.

[110] Priscorum specimen trium putares,

[111] quos olim Babylonicum per ignem

[112] cantantes stupuit tremens tyrannus.

[113] Illis sed pia flamma tunc pepercit

[114] nondum tempore passionis apto

[115] nec mortis decus inchoante Christo.

[116] Hos cum defugeret vaporus ardor,

[117] orant, ut celer ignis aduolaret

[118] et finem daret anxiis periclis.

[119] Exorata suos obire tandem

[120] maiestas famulos iubet caducis

[121] missos corporibus sibique reddi.

[122] Vidit praesidis ex domo satelles

[123] caelum martyribus patere apertum

[124] insignesque viros per astra ferri.

[125] Quin et filiolae monens erili

[126] ostendit sceleris notam paterni,

[127] caelo vivere, quos forum peremit.

[128] Haec tum virginitas palam videre

[129] per sudum meruit parente caeco,

[130] ut crimen domini domus timeret.

[131] Tum de corporibus sacris favillae

[132] et perfusa mero leguntur ossa,

[133] quae raptim sibi quisque vindicabat.

[134] Fratrum tantus amor domum referre

[135] sanctorum cinerum dicata dona

[136] aut gestare sinu fidele pignus.

[137] Sed ne reliquias resuscitandas

[138] et mox cum domino simul futuras

[139] discretis loca dividant sepulcris,

[140] cernuntur niveis stolis amicti:

[141] mandant restitui cavoque claudi

[142] mixtim marmore puluerem sacrandum.

[143] O triplex hdnor, o triforme culmen,

[144] quo nostrae caput excitatur urbis,

[145] cunctis urbibus eminens Hiberis!

[146] Exultare tribus libet patronis,

[147] quorum praesidio fovemur omnes

[148] terrarum populi Pyrenearum.

[149] Circumstet chorus ex utroque sexu

[150] heros, virgo, puer, senex, anulla,

[151] vestrum psallite rite Fructuosum!

[152] Laudans Augurium resultet hymnus

[153] mixtis Eulogium modis coaequans,

[154] reddamus paribus pares camenas.

[155] Hinc aurata sonent in arce tecta,

[156] blandum litoris extet inde murmur

[157] et carmen freta feriata pangant.

[158] Olim tempus erit ruente mundo,

[159] cum te, Tarraco, Fructuosus acri

[160] soluet supplicio tegens ab igni.

[161] Fors dignabitur et meis medellam

[162] tormentis dare prosperante Christo

[163] dulces hencecasyllabos revoluens.