SATURA XII

[1] Natali, Corvine, die mihi dulcior haec lux,

[2] qua festus promissa deis animalia caespes

[3] expectat. niveam reginae ducimus agnam,

[4] par vellus dabitur pugnanti Gorgone Maura;

[5] sed procul extensum petulans quatit hostia funem

[6] Tarpeio servata Iovi frontemque coruscat,

[7] quippe ferox vitulus templis maturus et arae

[8] spargendusque mero, quem iam pudet ubera matris

[9] ducere, qui vexat nascenti robora cornu.

[10] si res ampla domi similisque adfectibus esset,

[11] pinguior Hispulla traheretur taurus et ipsa

[12] mole piger, nec finitima nutritus in herba,

[13] laeta sed ostendens Clitumni pascua sanguis

[14] et grandi ceruix iret ferienda ministro

[15] ob reditum trepidantis adhuc horrendaque passi

[16] nuper et incolumem sese mirantis amici.

[17] nam praeter pelagi casus et fulminis ictus

[18] evasit. densae caelum abscondere tenebrae

[19] nube una subitusque antemnas inpulit ignis,

[20] cum se quisque illo percussum crederet et mox

[21] attonitus nullum conferri posse putaret

[22] naufragium velis ardentibus. omnia fiunt

[23] talia, tam graviter, si quando poetica surgit

[24] tempestas. genus ecce aliud discriminis audi

[25] et miserere iterum, quamquam sint cetera sortis

[26] eiusdem pars dira quidem sed cognita multis

[27] et quam votiva testantur fana tabella

[28] plurima: pictores quis nescit ab Iside pasci?

[29] accidit et nostro similis fortuna Catullo.

[30] cum plenus fluctu medius foret alueus et iam

[31] alternum puppis latus evertentibus undis

[32] arboris incertae, nullam prudentia cani

[33] rectoris cum ferret opem, decidere iactu

[34] coepit cum ventis, imitatus castora, qui se

[35] eunuchum ipse facit cupiens evadere damno

[36] testiculi: adeo medicatum intellegit inguen.

[37] ‘fundite quae mea sunt’ dicebat ‘cuncta’ Catullus

[38] praecipitare volens etiam pulcherrima, vestem

[39] purpuream teneris quoque Maecenatibus aptam,

[40] atque alias quarum generosi graminis ipsum

[41] infecit natura pecus, sed et egregius fons

[42] viribus occultis et Baeticus adiuvat aer.

[43] ille nec argentum dubitabat mittere, lances

[44] Parthenio factas, urnae cratera capacem

[45] et dignum sitiente Pholo vel coniuge Fusci;

[46] adde et bascaudas et mille escaria, multum

[47] caelati, biberat quo callidus emptor Olynthi.

[48] sed quis nunc alius, qua mundi parte quis audet

[49] argento praeferre caput rebusque salutem?

[50] [non propter vitam faciunt patrimonia quidam,

[51] sed vitio caeci propter patrimonia vivunt.]

[52] iactatur rerum utilium pars maxima, sed nec

[53] damna levant. tunc aduersis urguentibus illuc

[54] reccidit ut malum ferro summitteret, ac se

[55] explicat angustum: discriminis ultima, quando

[56] praesidia adferimus navem factura minorem.

[57] i nunc et ventis animam committe dolato

[58] confisus ligno, digitis a morte remotus

[59] quattuor aut septem, si sit latissima, taedae;

[60] mox cum reticulis et pane et ventre lagonae

[61] accipe sumendas in tempestate secures.

[62] sed postquam iacuit planum mare, tempora postquam

[63] prospera vectoris fatumque valentius euro

[64] et pelago, postquam Parcae meliora benigna

[65] pensa manu ducunt hilares et staminis albi

[66] lanificae, modica nec multum fortior aura

[67] ventus adest, inopi miserabilis arte cucurrit

[68] vestibus extentis et, quod superaverat unum,

[69] velo prora suo. iam deficientibus austris

[70] spes vitae cum sole redit. tum gratus Iulo

[71] atque novercali sedes praelata Lavino

[72] conspicitur sublimis apex, cui candida nomen

[73] scrofa dedit, laetis Phrygibus mirabile sumen

[74] et numquam visis triginta clara mamillis.

[75] tandem intrat positas inclusa per aequora moles

[76] Tyrrhenamque pharon porrectaque bracchia rursum

[77] quae pelago occurrunt medio longeque relincunt

[78] Italiam; non sic igitur mirabere portus

[79] quos natura dedit. sed trunca puppe magister

[80] interiora petit Baianae peruia cumbae

[81] tuti stagna sinus, gaudent ubi vertice raso

[82] garrula securi narrare pericula nautae.

[83] ite igitur, pueri, linguis animisque faventes

[84] sertaque delubris et farra inponite cultris

[85] ac mollis ornate focos glebamque virentem.

[86] iam sequar et sacro, quod praestat, rite peracto

[87] inde domum repetam, graciles ubi parua coronas

[88] accipiunt fragili simulacra nitentia cera.

[89] hic nostrum placabo Iovem Laribusque paternis

[90] tura dabo atque omnis violae iactabo colores.

[91] cuncta nitent, longos erexit ianua ramos

[92] et matutinis operatur festa lucernis.

[93] neu suspecta tibi sint haec, Corvine, Catullus,

[94] pro cuius reditu tot pono altaria, paruos

[95] tres habet heredes. libet expectare quis aegram

[96] et claudentem oculos gallinam inpendat amico

[97] tam sterili; verum haec nimia est inpensa, coturnix

[98] nulla umquam pro patre cadet. sentire calorem

[99] si coepit locuples Gallitta et Pacius orbi,

[100] legitime fixis vestitur tota libellis

[101] porticus, existunt qui promittant hecatomben,

[102] quatenus hic non sunt nec venales elephanti,

[103] nec Latio aut usquam sub nostro sidere talis

[104] belua concipitur, sed furua gente petita

[105] arboribus Rutulis et Turni pascitur agro,

[106] Caesaris armentum nulli servire paratum

[107] privato, siquidem Tyrio parere solebant

[108] Hannibali et nostris ducibus regique Molosso

[109] horum maiores ac dorso ferre cohortis,

[110] partem aliquam belli, et euntem in proelia turrem.

[111] nulla igitur mora per Novium, mora nulla per Histrum

[112] Pacuvium, quin illud ebur ducatur ad aras

[113] et cadat ante Lares Gallittae victima sola

[114] tantis digna deis et captatoribus horum.

[115] alter enim, si concedas, mactare vovebit

[116] de grege servorum magna et pulcherrima quaeque

[117] corpora, vel pueris et frontibus ancillarum

[118] inponet vittas et, si qua est nubilis illi

[119] Iphigenia domi, dabit hanc altaribus, etsi

[120] non sperat tragicae furtiva piacula ceruae.

[121] laudo meum civem, nec comparo testamento

[122] mille rates; nam si Libitinam evaserit aeger,

[123] delebit tabulas inclusus carcere nassae

[124] post meritum sane mirandum atque omnia soli

[125] forsan Pacuvio breviter dabit, ille superbus

[126] incedet victis rivalibus. ergo vides quam

[127] grande operae pretium faciat iugulata Mycenis.

[128] vivat Pacuvius quaeso vel Nestora totum,

[129] possideat quantum rapuit Nero, montibus aurum

[130] exaequet, nec amet quemquam nec ametur ab ullo.