ΙΛΙΑΔΟΣ Τ
Μήνιδος ἀπόρρησις
[1] Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἀπ’ Ὠκεανοῖο ῥοάων
[2] ὄρνυθ’, ἵν’ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν·
[3] ἣ δ’ ἐς νῆας ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα.
[4] εὗρε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν
[5] κλαίοντα λιγέως· πολέες δ’ ἀμφ’ αὐτὸν ἑταῖροι
[6] μύρονθ’· ἣ δ’ ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων,
[7] ἔν τ’ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ’ ἔφατ’ ἔκ τ’ ὀνόμαζε·
[8] τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
[9] κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη·
[10] τύνη δ’ Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο
[11] καλὰ μάλ’, οἷ’ οὔ πώ τις ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν.
[12] ὡς ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχε’ ἔθηκε
[13] πρόσθεν Ἀχιλλῆος· τὰ δ’ ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα.
[14] Μυρμιδόνας δ’ ἄρα πάντας ἕλε τρόμος, οὐδέ τις ἔτλη
[15] ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλ’ ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
[16] ὡς εἶδ’, ὥς μιν μᾶλλον ἔδυ χόλος, ἐν δέ οἱ ὄσσε
[17] δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡς εἰ σέλας ἐξεφάανθεν·
[18] τέρπετο δ’ ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα.
[19] αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων
[20] αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
[21] μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸς πόρεν οἷ’ ἐπιεικὲς
[22] ἔργ’ ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι.
[23] νῦν δ’ ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι· ἀλλὰ μάλ’ αἰνῶς
[24] δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμονυἱὸν
[25] μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπους ὠτειλὰς
[26] εὐλὰς ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν,
[27] ἐκ δ’ αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ.
[28] τὸν δ’ ἠμείβετ’ ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα·
[29] τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
[30] τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα
[31] μυίας, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν·
[32] ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν,
[33] αἰεὶ τῷ γ’ ἔσται χρὼς ἔμπεδος, ἢ καὶ ἀρείων.
[34] ἀλλὰ σύ γ’ εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς
[35] μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
[36] αἶψα μάλ’ ἐς πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δ’ ἀλκήν.
[37] ὣς ἄρα φωνήσασα μένος πολυθαρσὲς ἐνῆκε,
[38] Πατρόκλῳ δ’ αὖτ’ ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν
[39] στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼς ἔμπεδος εἴη.
[40] αὐτὰρ ὁ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσης δῖος Ἀχιλλεὺς
[41] σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δ’ ἥρωας Ἀχαιούς.
[42] καί ῥ’ οἵ περ τὸ πάρος γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον
[43] οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν
[44] καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρες,
[45] καὶ μὴν οἳ τότε γ’ εἰς ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκ’ Ἀχιλλεὺς
[46] ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτ’ ἀλεγεινῆς.
[47] τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεος θεράποντε
[48] Τυδεί̈δης τε μενεπτόλεμος καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
[49] ἔγχει ἐρειδομένω· ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά·
[50] κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντες.
[51] αὐτὰρ ὁ δεύτατος ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
[52] ἕλκος ἔχων· καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
[53] οὖτα Κόων Ἀντηνορίδης χαλκήρεϊ δουρί.
[54] αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντες ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί,
[55] τοῖσι δ’ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
[56] Ἀτρεί̈δη ἦ ἄρ τι τόδ’ ἀμφοτέροισιν ἄρειον
[57] ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶί̈ περ ἀχνυμένω κῆρ
[58] θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρης;
[59] τὴν ὄφελ’ ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμις ἰῷ
[60] ἤματι τῷ ὅτ’ ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσας·
[61] τώ κ’ οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας
[62] δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος.
[63] Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
[64] δηρὸν ἐμῆς καὶ σῆς ἔριδος μνήσεσθαι ὀί̈ω.
[65] ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
[66] θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ·
[67] νῦν δ’ ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ
[68] ἀσκελέως αἰεὶ μενεαινέμεν· ἀλλ’ ἄγε θᾶσσον
[69] ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
[70] ὄφρ’ ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν
[71] αἴ κ’ ἐθέλως’ ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν· ἀλλά τιν’ οἴω
[72] ἀσπασίως αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅς κε φύγῃσι
[73] δηί̈ου ἐκ πολέμοιο ὑπ’ ἔγχεος ἡμετέροιο.
[74] ὣς ἔφαθ’, οἳ δ’ ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
[75] μῆνιν ἀπειπόντος μεγαθύμου Πηλεί̈ωνος.
[76] τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
[77] αὐτόθεν ἐξ ἕδρης, οὐδ’ ἐν μέσσοισιν ἀναστάς·
[78] ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
[79] ἑσταότος μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἔοικεν
[80] ὑββάλλειν· χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι.
[81] ἀνδρῶν δ’ ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶς κέν τις ἀκούσαι
[82] ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής.
[83] Πηλεί̈δῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι· αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
[84] σύνθεσθ’ Ἀργεῖοι, μῦθόντ’ εὖ γνῶτε ἕκαστος.
[85] πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον
[86] καί τέ με νεικείεσκον· ἐγὼ δ’ οὐκ αἴτιός εἰμι,
[87] ἀλλὰ Ζεὺς καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς,
[88] οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην,
[89] ἤματι τῷ ὅτ’ Ἀχιλλῆος γέρας αὐτὸς ἀπηύρων.
[90] ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸς διὰ πάντα τελευτᾷ.
[91] πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται,
[92] οὐλομένη· τῇ μέν θ’ ἁπαλοὶ πόδες· οὐ γὰρ ἐπ’ οὔδει
[93] πίλναται, ἀλλ’ ἄρα ἥ γε κατ’ ἀνδρῶν κράατα βαίνει
[94] βλάπτους’ ἀνθρώπους· κατὰ δ’ οὖν ἕτερόν γε πέδησε.
[95] καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺς ἄσατο, τόν περ ἄριστον
[96] ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φας’ ἔμμεναι· ἀλλ’ ἄρα καὶ τὸν
[97] Ἥρη θῆλυς ἐοῦσα δολοφροσύνῃς ἀπάτησεν,
[98] ἤματι τῷ ὅτ’ ἔμελλε βίην Ἡρακληείην
[99] Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ.
[100] ἤτοι ὅ γ’ εὐχόμενος μετέφη πάντεσσι θεοῖσι·
[101] κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
[102] ὄφρ’ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει.
[103] σήμερον ἄνδρα φόως δὲ μογοστόκος Εἰλείθυια
[104] ἐκφανεῖ, ὃς πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει,
[105] τῶν ἀνδρῶν γενεῆς οἵ θ’ αἵματος ἐξ ἐμεῦ εἰσί.
[106] τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
[107] ψευστήσεις, οὐδ’ αὖτε τέλος μύθῳ ἐπιθήσεις.
[108] εἰ δ’ ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὅρκον,
[109] ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν
[110] ὅς κεν ἐπ’ ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸς
[111] τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆς ἐξ αἵματός εἰσι γενέθλης.
[112] ὣς ἔφατο· Ζεὺς δ’ οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν,
[113] ἀλλ’ ὄμοσεν μέγαν ὅρκον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη.
[114] Ἥρη δ’ ἀί̈ξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
[115] καρπαλίμως δ’ ἵκετ’ Ἄργος Ἀχαιικόν, ἔνθ’ ἄρα ᾔδη
[116] ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.
[117] ἣ δ’ ἐκύει φίλον υἱόν, ὁ δ’ ἕβδομος ἑστήκει μείς·
[118] ἐκ δ’ ἄγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα,
[119] Ἀλκμήνης δ’ ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δ’ Εἰλειθυίας.
[120] αὐτὴ δ’ ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα·
[121] Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω·
[122] ἤδη ἀνὴρ γέγον’ ἐσθλὸς ὃς Ἀργείοισιν ἀνάξει
[123] Εὐρυσθεὺς Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο
[124] σὸν γένος· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν.
[125] ὣς φάτο, τὸν δ’ ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν·
[126] αὐτίκα δ’ εἷλ’ Ἄτην κεφαλῆς λιπαροπλοκάμοιο
[127] χωόμενος φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὅρκον
[128] μή ποτ’ ἐς Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα
[129] αὖτις ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντας ἀᾶται.
[130] ὣς εἰπὼν ἔρριψεν ἀπ’ οὐρανοῦ ἀστερόεντος
[131] χειρὶ περιστρέψας· τάχα δ’ ἵκετο ἔργ’ ἀνθρώπων.
[132] τὴν αἰεὶ στενάχεσχ’ ὅθ’ ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο
[133] ἔργον ἀεικὲς ἔχοντα ὑπ’ Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
[134] ὣς καὶ ἐγών, ὅτε δ’ αὖτε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
[135] Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν,
[136] οὐ δυνάμην λελαθέσθ’ Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην.
[137] ἀλλ’ ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
[138] ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τ’ ἀπερείσι’ ἄποινα·
[139] ἀλλ’ ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
[140] δῶρα δ’ ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν
[141] χθιζὸς ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖος Ὀδυσσεύς.
[142] εἰ δ’ ἐθέλεις, ἐπίμεινον ἐπειγόμενός περ Ἄρηος,
[143] δῶρα δέ τοι θεράποντες ἐμῆς παρὰ νηὸς ἑλόντες
[144] οἴσους’, ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω.
[145] τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
[146] Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
[147] δῶρα μὲν αἴ κ’ ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡς ἐπιεικές,
[148] ἤ τ’ ἐχέμεν παρὰ σοί· νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμης
[149] αἶψα μάλ’· οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδ’ ἐόντας
[150] οὐδὲ διατρίβειν· ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον·
[151] ὥς κέ τις αὖτ’ Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται
[152] ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας.
[153] ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω.
[154] τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
[155] μὴ δ’ οὕτως, ἀγαθός περ ἐών, θεοείκελ’ Ἀχιλλεῦ
[156] νήστιας ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἷας Ἀχαιῶν
[157] Τρωσὶ μαχησομένους, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται
[158] φύλοπις, εὖτ’ ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγες
[159] ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸς πνεύσῃ μένος ἀμφοτέροισιν.
[160] ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺς
[161] σίτου καὶ οἴνοιο· τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή.
[162] οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
[163] ἄκμηνος σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι·
[164] εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάαι πολεμίζειν,
[165] ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲκιχάνει
[166] δίψά τε καὶ λιμός, βλάβεται δέ τε γούνατ’ ἰόντι.
[167] ὃς δέ κ’ ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενος καὶ ἐδωδῆς
[168] ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζῃ,
[169] θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα
[170] πρὶν κάμνει πρὶν πάντας ἐρωῆσαι πολέμοιο.
[171] ἀλλ’ ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
[172] ὅπλεσθαι· τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
[173] οἰσέτω ἐς μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντες Ἀχαιοὶ
[174] ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇς.
[175] ὀμνυέτω δέ τοι ὅρκον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰς
[176] μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι·
[177] ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤ τ’ ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν·
[178] καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.
[179] αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃς ἀρεσάσθω
[180] πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα.
[181] Ἀτρεί̈δη σὺ δ’ ἔπειτα δικαιότερος καὶ ἐπ’ ἄλλῳ
[182] ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα
[183] ἄνδρ’ ἀπαρέσσασθαι ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
[184] τὸν δ’ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
[185] χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσας·
[186] ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξας.
[187] ταῦτα δ’ ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμός,
[188] οὐδ’ ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
[189] μιμνέτω αὐτόθι τεῖος ἐπειγόμενός περ Ἄρηος·
[190] μίμνετε δ’ ἄλλοι πάντες ἀολλέες, ὄφρά κε δῶρα
[191] ἐκ κλισίης ἔλθῃσι καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
[192] σοὶ δ’ αὐτῷ τόδ’ ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω·
[193] κρινάμενος κούρητας ἀριστῆας Παναχαιῶν
[194] δῶρα ἐμῆς παρὰ νηὸς ἐνεικέμεν, ὅσς’ Ἀχιλῆϊ
[195] χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκας.
[196] Ταλθύβιος δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
[197] κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τ’ Ἠελίῳ τε.
[198] τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
[199] Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
[200] ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι,
[201] ὁππότε τις μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται
[202] καὶ μένος οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι.
[203] νῦν δ’ οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓς ἐδάμασσεν
[204] Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν,
[205] ὑμεῖς δ’ ἐς βρωτὺν ὀτρύνετον· ἦ τ’ ἂν ἔγωγε
[206] νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἷας Ἀχαιῶν
[207] νήστιας ἀκμήνους, ἅμα δ’ ἠελίῳ καταδύντι
[208] τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην.
[209] πρὶν δ’ οὔ πως ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη
[210] οὐ πόσις οὐδὲ βρῶσις ἑταίρου τεθνηῶτος
[211] ὅς μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένος ὀξέϊ χαλκῷ
[212] κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος, ἀμφὶ δ’ ἑταῖροι
[213] μύρονται· τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,
[214] ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.
[215] τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
[216] ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ’ Ἀχαιῶν,
[217] κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ
[218] ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην
[219] πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
[220] τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν.
[221] αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,
[222] ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,
[223] ἄμητος δ’ ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα
[224] Ζεύς, ὅς τ’ ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
[225] γαστέρι δ’ οὔ πως ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς·
[226] λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα
[227] πίπτουσιν· πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;
[228] ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι
[229] νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπ’ ἤματι δακρύσαντας·
[230] ὅσσοι δ’ ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται
[231] μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρ’ ἔτι μᾶλλον
[232] ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ
[233] ἑσσάμενοι χροὶ̈ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην
[234] λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω·
[235] ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται
[236] νηυσὶν ἐπ’ Ἀργείων· ἀλλ’ ἀθρόοι ὁρμηθέντες
[237] Τρωσὶν ἐφ’ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
[238] ἦ, καὶ Νέστορος υἷασὀπάσσατο κυδαλίμοιο
[239] Φυλεί̈δην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε
[240] καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον·
[241] βὰν δ’ ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο.
[242] αὐτίκ’ ἔπειθ’ ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον·
[243] ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,
[244] αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δ’ ἵππους·
[245] ἐκ δ’ ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
[246] ἕπτ’, ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον.
[247] χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα
[248] ἦρχ’, ἅμα δ’ ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.
[249] καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δ’ Ἀγαμέμνων
[250] ἵστατο· Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν
[251] κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.
[252] Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
[253] ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,
[254] κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
[255] εὔχετο· τοὶ δ’ ἄρα πάντες ἐπ’ αὐτόφιν εἵατο σιγῇ
[256] Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.
[257] εὐξάμενος δ’ ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
[258] ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος
[259] Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θ’ ὑπὸ γαῖαν
[260] ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κ’ ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
[261] μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηί̈δι χεῖρ’ ἐπένεικα,
[262] οὔτ’ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτέ τευ ἄλλου.
[263] ἀλλ’ ἔμεν’ ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.
[264] εἰ δέ τι τῶνδ’ ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν
[265] πολλὰ μάλ’, ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφ’ ἀλίτηται ὀμόσσας.
[266] ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.
[267] τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα
[268] ῥῖψ’ ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
[269] ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·
[270] Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα·
[271] οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν
[272] Ἀτρεί̈δης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην
[273] ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος· ἀλλά ποθι Ζεὺς
[274] ἤθελ’ Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.
[275] νῦν δ’ ἔρχεσθ’ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
[276] ὣς ἄρ’ ἐφώνησεν, λῦσεν δ’ ἀγορὴν αἰψηρήν.
[277] οἳ μὲν ἄρ’ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
[278] δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
[279] βὰν δ’ ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.
[280] καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας,
[281] ἵππους δ’ εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.
[282] Βρισηὶ̈ς δ’ ἄρ’ ἔπειτ’ ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ
[283] ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
[284] ἀμφ’ αὐτῷ χυμένη λίγ’ ἐκώκυε, χερσὶ δ’ ἄμυσσε
[285] στήθεά τ’ ἠδ’ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα.
[286] εἶπε δ’ ἄρα κλαίουσαγυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι·
[287] Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ
[288] ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα,
[289] νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν
[290] ἂψ ἀνιοῦς’· ὥς μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί.
[291] ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
[292] εἶδον πρὸ πτόλιος δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
[293] τρεῖς τε κασιγνήτους, τούς μοι μία γείνατο μήτηρ,
[294] κηδείους, οἳ πάντες ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον.
[295] οὐδὲ μὲν οὐδέ μ’ ἔασκες, ὅτ’ ἄνδρ’ ἐμὸν ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
[296] ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλινθείοιο Μύνητος,
[297] κλαίειν, ἀλλά μ’ ἔφασκες Ἀχιλλῆος θείοιο
[298] κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τ’ ἐνὶ νηυσὶν
[299] ἐς Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι.
[300] τώ ς’ ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί.
[301] ὣς ἔφατο κλαίους’, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες
[302] Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δ’ αὐτῶν κήδε’ ἑκάστη.
[303] αὐτὸν δ’ ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο
[304] λισσόμενοι δειπνῆσαι· ὁ δ’ ἠρνεῖτο στεναχίζων·
[305] λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθ’ ἑταίρων,
[306] μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτος
[307] ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μ’ ἄχος αἰνὸν ἱκάνει·
[308] δύντα δ’ ἐς ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπης.
[309] ὣς εἰπὼν ἄλλους μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆας,
[310] δοιὼ δ’ Ἀτρεί̈δα μενέτην καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
[311] Νέστωρ Ἰδομενεύς τε γέρων θ’ ἱππηλάτα Φοῖνιξ
[312] τέρποντες πυκινῶς ἀκαχήμενον· οὐδέ τι θυμῷ
[313] τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντος.
[314] μνησάμενος δ’ ἁδινῶς ἀνενείκατο φώνησέν τε·
[315] ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθ’ ἑταίρων
[316] αὐτὸς ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκας
[317] αἶψα καὶ ὀτραλέως, ὁπότε σπερχοίατ’ Ἀχαιοὶ
[318] Τρωσὶν ἐφ’ ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
[319] νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένος, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
[320] ἄκμηνον πόσιος καὶ ἐδητύος ἔνδον ἐόντων
[321] σῇ ποθῇ· οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι,
[322] οὐδ’ εἴ κεν τοῦ πατρὸς ἀποφθιμένοιο πυθοίμην,
[323] ὅς που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει
[324] χήτεϊ τοιοῦδ’ υἷος· ὁ δ’ ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ
[325] εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω·
[326] ἠὲ τὸν ὃς Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλος υἱός,
[327] εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμος θεοειδής.
[328] πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
[329] οἶον ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπ’ Ἄργεος ἱπποβότοιο
[330] αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι,
[331] ὡς ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηὶ̈ μελαίνῃ
[332] Σκυρόθεν ἐξαγάγοις καί οἱ δείξειας ἕκαστα
[333] κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
[334] ἤδη γὰρ Πηλῆά γ’ ὀί̈ομαι ἢ κατὰ πάμπαν
[335] τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντ’ ἀκάχησθαι
[336] γήραί̈ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ
[337] λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτ’ ἀποφθιμένοιο πύθηται.
[338] ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντες,
[339] μνησάμενοι τὰ ἕκαστος ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον·
[340] μυρομένους δ’ ἄρα τούς γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
[341] αἶψα δ’ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
[342] τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος.
[343] ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετ’ Ἀχιλλεύς;
[344] κεῖνος ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
[345] ἧσται ὀδυρόμενος ἕταρον φίλον· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
[346] οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὁ δ’ ἄκμηνος καὶ ἄπαστος.
[347] ἀλλ’ ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
[348] στάξον ἐνὶ στήθεσς’, ἵνα μή μιν λιμὸς ἵκηται.
[349] ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην·
[350] ἣ δ’ ἅρπῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ
[351] οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο δι’ αἰθέρος. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
[352] αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν· ἣ δ’ Ἀχιλῆϊ
[353] νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
[354] στάξ’, ἵνα μή μιν λιμὸς ἀτερπὴς γούναθ’ ἵκοιτο·
[355] αὐτὴ δὲ πρὸς πατρὸς ἐρισθενέος πυκινὸν δῶ
[356] ᾤχετο, τοὶ δ’ ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων.
[357] ὡς δ’ ὅτε ταρφειαὶ νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται
[358] ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
[359] ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι
[360] νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
[361] θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα.
[362] αἴγλη δ’ οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν
[363] χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς· ὑπὸ δὲ κτύπος ὄρνυτο ποσσὶν
[364] ἀνδρῶν· ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖος Ἀχιλλεύς.
[365] τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
[366] λαμπέσθην ὡς εἴ τε πυρὸς σέλας, ἐν δέ οἱ ἦτορ
[367] δῦν’ ἄχος ἄτλητον· ὁ δ’ ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων
[368] δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
[369] κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
[370] καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
[371] δεύτερον αὖ θώρηκα περὶστήθεσσιν ἔδυνεν.
[372] ἀμφὶ δ’ ἄρ’ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
[373] χάλκεον· αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
[374] εἵλετο, τοῦ δ’ ἀπάνευθε σέλας γένετ’ ἠύ̈τε μήνης.
[375] ὡς δ’ ὅτ’ ἂν ἐκ πόντοιο σέλας ναύτῃσι φανήῃ
[376] καιομένοιο πυρός, τό τε καίεται ὑψόθ’ ὄρεσφι
[377] σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ· τοὺς δ’ οὐκ ἐθέλοντας ἄελλαι
[378] πόντον ἐπ’ ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν·
[379] ὣς ἀπ’ Ἀχιλλῆος σάκεος σέλας αἰθέρ’ ἵκανε
[380] καλοῦ δαιδαλέου· περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρας
[381] κρατὶ θέτο βριαρήν· ἣ δ’ ἀστὴρ ὣς ἀπέλαμπεν
[382] ἵππουρις τρυφάλεια, περισσείοντο δ’ ἔθειραι
[383] χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
[384] πειρήθη δ’ ἕο αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖος Ἀχιλλεύς,
[385] εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα·
[386] τῷ δ’ εὖτε πτερὰ γίγνετ’, ἄειρε δὲ ποιμένα λαῶν.
[387] ἐκ δ’ ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατ’ ἔγχος
[388] βριθὺ μέγα στιβαρόν· τὸ μὲν οὐ δύνατ’ ἄλλος Ἀχαιῶν
[389] πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς·
[390] Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
[391] Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν·
[392] ἵππους δ’ Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ἀμφιέποντες
[393] ζεύγνυον· ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδν’ ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺς
[394] γαμφηλῇς ἔβαλον, κατὰ δ’ ἡνία τεῖναν ὀπίσσω
[395] κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὁ δὲ μάστιγα φαεινὴν
[396] χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφ’ ἵπποιιν ἀνόρουσεν
[397] Αὐτομέδων· ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενος βῆ Ἀχιλλεὺς
[398] τεύχεσι παμφαίνων ὥς τ’ ἠλέκτωρ Ὑπερίων,
[399] σμερδαλέον δ’ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο·
[400] Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργης
[401] ἄλλως δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα
[402] ἂψ Δαναῶν ἐς ὅμιλον ἐπεί χ’ ἕωμεν πολέμοιο,
[403] μηδ’ ὡς Πάτροκλον λίπετ’ αὐτόθι τεθνηῶτα.
[404] τὸν δ’ ἄρ’ ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδας αἰόλος ἵππος
[405] Ξάνθος, ἄφαρ δ’ ἤμυσε καρήατι· πᾶσα δὲ χαίτη
[406] ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδας ἵκανεν·
[407] αὐδήεντα δ’ ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη·
[408] καὶ λίην ς’ ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμ’ Ἀχιλλεῦ·
[409] ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον· οὐδέ τοι ἡμεῖς
[410] αἴτιοι, ἀλλὰ θεός τε μέγας καὶ Μοῖρα κραταιή.
[411] οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε
[412] Τρῶες ἀπ’ ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχε’ ἕλοντο·
[413] ἀλλὰ θεῶν ὤριστος, ὃν ἠύ̈κομος τέκε Λητώ,
[414] ἔκταν’ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
[415] νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν,
[416] ἥν περ ἐλαφροτάτην φάς’ ἔμμεναι· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
[417] μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι.
[418] ὣς ἄρα φωνήσαντος Ἐρινύες ἔσχεθον αὐδήν.
[419] τὸν δὲ μέγ’ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
[420] Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
[421] εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸς ὅ μοι μόρος ἐνθάδ’ ὀλέσθαι
[422] νόσφι φίλου πατρὸς καὶ μητέρος· ἀλλὰκαὶ ἔμπης
[423] οὐ λήξω πρὶν Τρῶας ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο.
[424] ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοις ἰάχων ἔχε μώνυχας ἵππους.