PASSIO APOSTOLORVM PETRI ET PAULI
[1] ‘Plus solito coeunt ad gaudia; dic, amice, quid sit!
[2] Romam per omnem cursitant ovantque’.
[3] ‘Festus apostolici nobis redit hic dies triumfi,
[4] Pauli atque Petri nobilis cruore.
[5] Vnus utrumque dies, pieno tamen innovatus anno,
[6] vidit superba morte laureatum.
[7] Scit Tiberina palus, quae flumine lambitur propinquo,
[8] binis dicatum caespitem tropeis,
[9] et crucis et gladii testis, quibus inrigans easdem
[10] bis fluxit imber sanguinis per herbas.
[11] Prima Petrum rapuit sententia legibus Neronis,
[12] pendere iussum praeminente ligno.
[13] Ille tamen veritus celsae decus aemulando mortis
[14] ambire tanti gloriam magistri
[15] exigit, ut pedibus mersum caput inprimant supinis,
[16] quo spectet imum stipitem cerebro.
[17] Figitur ergo manus subter, sola versus in cacumen,
[18] hoc mente maior, quo minor figura.
[19] Noverat ex humili caelum citius solere adiri,
[20] deiecit ora spiritum daturus.
[21] Vt teres orbis iter flexi rota percucurrit anni
[22] diemque eundem sol reduxit ortus,
[23] evomit in iugulum Pauli Nero feruidum furorem,
[24] iubet feriri gentium magistrum.
[25] Ipse prius sibimet finem cito dixerat futurum:
[26] ‘ad Christum eundum est, iam resoluor’, inquit.
[27] Nec mora, protrahitur, poenae datur, inmolatur ense,
[28] non hora vatem, non dies fefellit.
[29] Dividit ossa duum Tybris sacer ex utraque ripa,
[30] inter sacrata dum fluit sepulcra.
[31] Dextra Petrum regio tectis tenet aureis receptum
[32] canens oliva, murmurans fluento;
[33] namque supercilio saxi liquor ortus excitavit
[34] fontem perennem chrismatis feracem,
[35] nunc pretiosa ruit per marmora lubricatque cliuum,
[36] donec virenti fluctuet colymbo.
[37] Interior tumuli pars est, ubi lapsibus sonoris
[38] stagnum nivali voluitur profundo.
[39] Omnicolor vitreas pictura superne tingnit undas,
[40] musci relucent et virescit aurum
[41] cyaneusque latex umbram trahit inminentis ostri:
[42] credas moveri fluctibus lacunar.
[43] Pastor ones alit ipse illic gelidi rigore fontis,
[44] videt sitire quas fluenta Christi.
[45] Parte alia titulum Pauli via seruat Ostiensis,
[46] qua stringit amnis caespitem sinistrum.
[47] Regia pompa loci est, princeps bonus has sacravit arces
[48] lusitque magnis ambitum talentis.
[49] Bratteolas trabibus sublevit, ut omnis aurulenta
[50] lux esset intus, ceu iubar sub ortu.
[51] subdidit et Parias fuluis laquearibus columnas,
[52] distinguit illic quas quaternus ordo.
[53] Turn camiros hyalo insigni varie cucurrit arcus:
[54] sic prata vernis floribus renident.
[55] Ecce duas fidei summo patre conferente dotes,
[56] urbi colendas quas dedit togatae.
[57] Aspice, per bifidas plebs Romula funditur plateas,
[58] lux in duobus feruet una festis.
[59] Nos ad utrumque tamen gressu properemus incitato,
[60] et his et illis perfruamur hymnis.
[61] Ibimus ulterius, qua fert via pontis Hadriani,
[62] laevam deinde fluminis petemus.
[63] Transtiberina prius soluit sacra peruigil sacerdos,
[64] mox huc recurrit duplicatque vota.
[65] Haec didicisse sat est Romae tibi: tu domum reversus
[66] diem bifestum sic colas memento.